چکیده پژوهش

-در حالی که با توجه به تاکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی، انتظار میرفت برنامه ششم توسعه در قالب بسته جامع عملیاتی برای اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی تنظیم شود، اما با باز شدن برگهای لایحه برنامه ششم مشخص شد اقتصاد مقاومتی کمتر جایی در آن دارد.

- تقریباً میxadتوان گفت که در 03 % از موادی که در لایحه ششم توسعه وجود دارد، به نوعی در راستای سیاستxadهای 42 گانه ابلاغی اقتصاد مقاومتی قابل ارزیابی است و تقریباً دو سوم آن چیزی که در لایحه دولت وجود دارد، چندان خوشبینانه با آن اقتصاد مقاومتی که مدنظر است؛ انطباق ندارد.

- دولت در پاسخ بر انتقادات وارده به لایحه ششم توسعه، سند400 صفحهxad ایی (به طور غیررسمی) را به مجلس ارایه کرده که در آن مجموعه xadای از تقریباً 121 طرح برای سال 59 وجود دارد که به عنوان طرحxadهای اقتصاد مقاومتی اولویتxadگذاری شده است.

.................................

پژوهش خبری صدا و سیما :در حالی که با توجه به تاکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی، انتظار میرفت برنامه ششم توسعه در قالب بسته جامع عملیاتی برای اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی تنظیم شود، اما با باز شدن برگهای لایحه برنامه ششم مشخص شد اقتصاد مقاومتی کمتر جایی در آن دارد. 27 دی سال94 دولت، بودجه سال آینده را همراه برنامه ششم توسعه تقدیم مجلس کرد، اما بعد از بررسیهای صورت گرفته مشخص شد که سیاستهای اقتصاد مقاومتی نه در بودجه سال 95 و نه در برنامه ششم، چندان مورد توجه قرار نگرفته است. این در حالی است که رهبر معظم انقلاب در دیدار رئیسجمهور و اعضای هیأت دولت، در شهریور 94 بر لزوم محوریت اقتصاد مقاومتی در برنامه ششم تاکید کرده و فرمودند: «همه برنامههای اقتصادی دولت باید در این مجموعه اقتصاد مقاومتی و در این سیاستها بگنجد؛ حتی برنامه ششم و بودجههای سالانه، همه باید براساس این اقتصاد مقاومتی شکل بگیرد؛ یعنی هیچکدام از اینها در هیچ بخشی، غیرمنطبق با این سیاستها نباشد؛ نه اینکه فقط مخالفت نداشته باشد بلکه کاملاً منطبق با این سیاستها باشد. » با وجود این، کارشناسان در گفتوگویی از رد کمرنگ اقتصاد مقاومتی در لایحه برنامه ششم سخن میگویند. از جمله این کارشناسان که اذعان به کمرنگ بودن نقش اقتصاد مقاومتی در لایحه ششم توسعه دارد، دکتر احسان خاندوزی، عضو هیئت علمی و دفتر اقتصاد مقاومتی مرکز پژوهشxadهای مجلس شورای اسلامی است؛ به همین منظور در هماهنگی با وی نشست کارشناسی را فراهم کردیم تا بدانیم چرا این نقش در این لایحه ششم توسعه کمرنگ است و چه راهکاری باید برای حل آن اندیشید.

میزان انطباق اسناد قانونی کشور و برنامه ششم توسعه با اقتصاد مقاومتی

در مقیاس سنجیxad که در برنامه ششم توسعه با اقتصاد مقاومتی انجام شده، نشان داده که این برنامه با یک دشواری مضاعفی نسبت به دیگر اسناد قانونی کشور در خصوص انطباق آن با اقتصاد مقاومتی مواجه است. سطح دشواری اسناد قانونی دیگر در این خصوص این است که به جهت اینکه اقتصاد مقاومتی خیلی منطبق با این اسناد قانونی نشده است، لذا هرکس از ظن خود آن مجموعه و پیکره را برجسته میxadکند و به آن میxadپردازد.

اما این برنامه ششم هم مانند بقیه اسناد قانونی با دشواری مواجه هست، گرچه بندهای24 گانهxadای که رهبری ابلاغ فرمودند؛ کمی مسئله را از سطح اجمال و محال به سطح تفسیر آورده که البته آن هم جامع و مانع نیست، چرا که مثلاً کسی شک ندارد که اگر جلوی قاچاق کالا را تا حدزیادی در سطح کشور بگیریم، از یک سو بسیار به اقتصاد داخلی کمک میxadشود و تولیدکننده داخلی هم آسیب جدی نمیxadبیند و از سوی دیگر هم به نفع توان اقتصادی داخلی هست، در صورتی که وقتی بندهای 24 گانه رهبری را مشاهده میxadکنید، سخنی از قاچاق کالا در آن دیده نمیxadشود. بنابراین گرچه به نظر میxadرسد این مسئله در مسیر مقاومxadتر کردن اقتصاد کشور بسیار موثر است، اما این مسایل در بندهای 24 گانه رهبری دیده نشده است.

اگر بخواهیم تمام اسناد قانونی در کشور را با اقتصاد مقاومتی بسنجیم، باید گفت که همه با مشکل مواجه هستند، برنامه ششم هم همانxadطور که گفته شد، مضاعف با این مشکل روبرو است و بیش از بقیه اسناد دچار مشکل است؛ از این جهت که دولت مجموعهxadای را تحت عنوان لایحه یا احکام برنامه ششم با عنوان اسناد برنامه ششم توسعه و مجموعه دیگر را با عنوان پیوست برنامه ششم انجام داده است. بنابراین باید گفت که برنامه ششم دارای یک سند و یک پیوست است و آن چیزی که رسماً به مجلس ارائه شد و کمیسیون تلفیق و صحن علنی مجلس آن را تصویب خواهد کرد، همان متن لایحه برنامه ششم توسعه است و آن اسناد برنامه ششم توسعه هم از سوی سازمان مدیریت چاپ شده و به صورت رسمی توسط دولت به مجلس داده شده است. مثلاً فرض کنید که اگر دولت بخواهد سیاستی در قبال محرومیتxadزدایی از مناطق محروم و عشایر و روستاها و حاشیه نشینی شهرها و ... انجام بدهد، به نظر میxadرسد که جامعه نسبت به این مسئله فقر و نابرابری خیلی حساسیت ندارد و همچنین این مسئله (نابرابری) هم در سیاستxadهای24 گانه ابلاغی رهبر معظم انقلاب دیده نمیxadشود، برای همین دولت از مقدمهxadای که رهبری روی سیاستxadها نوشتهxadاند، استفاده کرده است، چرا که در آن جا کلمه عدالت بنیانی وجود دارد که تمام این موضوع را پوشش میxadدهد. به عبارت دیگر در مقدمه سیاستxadهای24 گانه ابلاغی برخی مسایل قرار گرفته که در خود سیاستxadهای 24 گانه اقتصاد مقاومتی نیست. پس اگر بخواهیم از زاویه اقتصاد مقاومتی این مسایل را بسنجیم، همه با مشکل مواجه هستند. برای همین باید ابتدا یک ایضاح مفهومی در این راستا انجام شود تا به یک فهم و درک مشترک در خصوص اقتصاد مقاومتی برسیم، سپس به زوایای دیگر این موضوع اشاره کنیم تا بتوانیم نتیجه مطلوبxadتری بگیریم.

ضمیمه سند 400 صفحهxadای برنامه ششم دولت

وقتی نمایندگان مجلس از رئیس سازمان برنامه مدیریت سوال کردند که برنامه را بر چه اساسی نوشتید و به چه هدفی
میxadخواهید برسید و چه الزاماتی در این خصوص وجود داشته است و چه اتفاقی قرار است بیافتاد؛ برای پاسخ به آن، دولت ارجاع به توضیحات تکمیلی، اعداد و ارقام جزیی سند برنامه ششم داده است و بیان کرده که این سند 400 صفحهxadای را انجام دادهxadایم که آن را به طور غیررسمی به مجلس ارایه کردxadهxadایم. ولی خب چیزی نیست که بتوان آن را مصوب کرد. همچنین در پایان لایحه هم چند صفحه به عنوان پروژهxadها و طرحxadهای پیوست ضمیمه شده که در این طرحxadها دوباره دولت مجموعهxadای از تقریباً 121 طرحی که برای سال 95 به عنوان طرحxadهای اقتصاد مقاومتی اولویتxadگذاری کرده و مصوب آن ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی است، اضافه کرده است. این هم سند دیگری است که به صورت غیررسمی وجود دارد و بنا نیست که دولت به مجلس آن را ارایه بدهد، ولی به عنوان توضیحات تکمیلی در اختیار مجلس قرار گرفته تا موجب رفع ابهامات در این راستا باشد.

تطبیق 30 درصدی برنامه ششم با اقتصاد مقاومتی

در لایحه ششم توسعه که هیات وزیران در ماه اخیرآن را اصلاح کرد، 35 ماده وجود دارد که گزارش مرکز پژوهشxadهای مجلس، آن را مورد بررسی قرار داده است، حالا اگر بخواهیم برنامه ششم توسعه و موضوع اقتصاد مقاومتی را با سه سند (لایحه ششم توسعه، سند چهارصد صفحهxadای و پیوست برنامه ششم) مطرح شده ببینیم، از همه مهمxadتر همان لایحه ششم توسعه است. با این نگاه تقریباً میxadتوان گفت که 30 % موادی که در لایحه دولت وجود دارد، به نوعی در راستای آن سیاستxadهای 24 گانه ابلاغی اقتصاد مقاومتی قابل ارزیابی است. اما تقریباً دو سوم آن چیزی که در لایحه دولت وجود دارد، چندان خوشبینانه با آن اقتصاد مقاومتی که مدنظر است؛ انطباق ندارد.

ادله دولت در دفاع از تطبیق بندهای برنامه ششم با اقتصادمقاومتی

در بودجه امسال، دولت اجازه داد که 5% از بودجه جاری دستگاهxadها و 10% از بودجه عمرانی دستگاهxadها صرف پروژه اقتصاد مقاومتی بشود. اگر از این منظر بخواهیم به دولت انتقاد بکنیم که چرا بیش از دو سوم از لایحهxadتان انطباقی با اقتصاد مقاومتی ندارد، دولت میxadتواند صریح پاسخ دهد که ما در پیوستxadها صد و اندی پروژه اقتصاد مقاومتی داریم که فقط هم بحث آن اقتصاد مقاومتی است و وقتی ما آن طرحxadها را مورد بررسی قرار میxadدهیم میxadبینیم که در آنجا مشکل کمتر است و بخش خیلی زیادی از آن طرحxadها در راستای اقتصاد مقاومتی است.

اما مسئله این است که در طرحxadهای پیوست یک بخش قابل توجهی از این طرحxadها، طرحxadهای جاری دستگاهxadهاست که ارتباط با اقتصاد مقاومتی دارد. یعنی اگر هم رهبر معظم انقلاب سیاستxadهای 24 گانه اقتصاد مقاومتی را ابلاغ نمیxadکردند، باز وزیر نفت به دنبال پالایشگاهxadها میxadرفت. مثلاً فرض کنید در حوزه بند 3 سیاستxadهای اقتصاد مقاومتی که توانxadمندی نیروی کار هست، بیان شده که باید تعداد نیروی کار فنی- حرفهxadای کشور زیاد بشود. خب در این خصوص باید گفت که سازمان فنی- حرفهxadای هر ساله به دنبال افزایش تعداد دانشجویان برای روند توسعهxadاش است و حتی در چهار شهری که مدنظرش است، تلاش دارد تا مسایل فنی- حرفهxadای را گسترش دهد. اما در سال جاری این موضوع در بندهای 24 گانه اقتصاد مقاومتی تعریف و مورد تاکید قرار گرفته است. پس یک بخشی از طرحxadها و پروژهxadهای این پیوست از این جنس است.

اولویت بندی نشدن برنامهxadهای اقتصادی دولت در پیوست 400 صفحهxadای برنامه ششم توسعه

همان طور که بیان شد، سند پیوست لایحه ششم توسعه که مصوب نخواهد شد، اما جهت اطلاع به مجلس اعطا خواهد شد و سند بعدی هم که بدان اشاره شد، همان سند400 صفحهxadای است که خود سازمان مدیریت آن را چاپ کرده و جزء مصوبه دولت نیست، اما با تک تک وزراء در این راستا نظرخواهی انجام گرفته و تنظیم شده است و لو اینکه به تصویب وزراء نرسیده است. در این سند 400 صفحهxadای برای هر بخش اقتصاد مانند آب، محیط زیست، اشتغال و .... فصلی قرار دارد که به این موضوعات پرداخته شده است و حتی بیان کرده که در حال حاضر وضعیت کشور در این خصوص در چه نقطهxadای قرار گرفته است و در سال 1399 که سال پایانی برنامه ششم توسعه است، احتمالاً این رقم آماری از چند درصد به چند درصد رسیده است. به عنوان مثال در حال حاضر رقم نرخ بیکاری 11% درصد است، پیش بینی شده که اگر برنامهxadریزیxadهای برنامه ششم توسعه به خوبی رخ دهد، این رقم در سال 99 به 9% درصد برسد. بعد هم مجموعهxadای از هدفxadها، راهبردها و اقدامات را در جدولی سه ستونه منتشر کرده که در ستون اول آن به اهداف برنامه ششم پرداخته، در ستون دوم راهxadهای دستیابی به این هدف را مورد توجه قرار داده و در ستون سوم اقدامات لازم برای دستیابی به این اهداف را مورد تاکید قرار داده است. به همین سبب، این سند، سندی است که با توجه به خلاءxadxadها و مشکلاتی که دارد، اما به لحاظ هدفxadگذاری و اقداماتی که باید انجام بشود، بسیار جامع است؛ به این معنا که تقریباً تمام کارهایی که باید در هر حوزهxadای از اقتصاد انجام شود، در آن مطرح شده است. حال با توجه به این سند، دیگر کسی نمیxadتواند با نگاه اقتصاد مقاومتی به این موضوع انتقاد کند که چرا به این موضوع اقتصاد مقاومتی پرداخته نشده است. پس هر آن چیزی که در سیاستxadهای اقتصاد مقاومتی و دیگر سیاستxadها به عنوان اهداف اقتصاد مقاومتی وجود دارد، در این سند به صورت جامع و کامل به آن پرداخته است.

البته این کامل بودن یک مسئلهxadای را هم به دنبال دارد که هر چقدر بتوانید یک احصاء کاملی را انجام بدهید، اما به مرحله تصمیم و اقدام که میxadرسید،کار دشوارتر میxadشود. به عنوان مثال مشکل مهم در اقتصاد کشور ما این است که اساساً اطلاعات دقیق و شفاف در مسایل اقتصادی در دسترس و به هنگام وجود ندارد. نتیجه این جمله چنین است که اگر بخواهیم کشور رو به پیشرفت برود، باید اطلاعات و آمار و دیتاها را به صورت شفاف ارایه شود. اما اگر شما از سوی دیگر بیان شد که مشکل اساسی کشور این است که 1- دولتی است 2- متکی بر نفت است و 3-.... و مثلاً فهرست وار300 مورد از مشکلات را بیان کنید، حال چه باید بکنیم، راهکار چیست؟ باید بیان کنیم که در این سند 1550 اقدام سیاستی در حوزهxadهای مختلف با 400 استراتژی برشمرده شده است که به عنوان مثال یکی از اون1550 اقدام، تکمیل کردن یارانهxadها جهت رسیدن به قیمتxadهای حامل انرژی به قیمت مناسب و توزیع آن بین مردم است و 1499 مورد دیگر هم شبیه به این وجود دارد. البته ناگفته نماند که تمام بندهای 24 گانه سیاست اقتصادی در آن وجود دارد، اما نه این دولت و نه هیچ دولتی نمیxadتواند روی این سند کاری انجام دهد.

سوال کارشناس: در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری آن 5 محور مورد تاکید ایشان که مبنی بر دانش بنیان بودن، درونxadزایی، برونxadگرایی، مردمی بودن، عدالتxadمحوری است، آیا در راستای برنامه ششم توسعه کامل دیده شده است یا خیر، درصد آن چقدر است؟

خاندوزی: واقعیت این است که بر مبنای آن 5 محور، نمیxadتوان خیلی وارد نقد شد. به این جهت که آن محورها، محورهایی هستند که تقریباً در سیستم اقتصادی دنیا نداریم که معارض این 5 محور حرف بزند؛ یعنی اینکه تمام نظام اقتصادی کشورها ، حتماً از اینکه درونxadزا باشند، رشد خودشان مبتنی بر خودشان باشد، با دنیا تعامل داشته باشند، عدالت بنیان و دانش بنیان باشند، مشکلی در این سطح از مفهوم اولیه ندارند. اما برای هر نظام اقتصادی در دنیا یک قرائت و رویکرد ویژهxadای برای تحقق این اهداف دارند. مثلاً گروهی هستند که دارای این دیدگاهند که مردمی کردن اقتصاد برایشان مهم است و برای تحقق شدن این مردمی کردن تمام دستگاهxadها، بنگاهxadها و .. را به جای اینکه دست دولت باشد، در دست بخش خصوصی قرار میxadدهند.

در این میان منتقدین میxadگویند که مردمی کردن که خصوصی سازی نیست، بلکه باید کار دیگری انجام گیرد، به عنوان مثال دنبال الگوی تعاونی یا الگوی توزیع خیلی وسیع، که رویهxadشان به سمت شرکتxadهایی که خیلی غولxadهای بزرگ نیستند، بروید. مثلاً شرکتxadهایی که هر کدام بتوانند نهایتاً 10% یا 20 % از بازار را در دستشان بگیرند. این مثال را به این جهت بیان کردم که برگردیم بر آن 5 محوری که شما سوال کردید، خود دانش بنیانی، عدالت محوری، برونxadگرایی، درونxadزایی، مردمی بودن به خودی خود وجه تمایز اقتصاد مقاومتی از غیرمقاومتی نیست، چگونه محقق کردن عدالت محوری در سیستمی که میxadخواهیم ایرانی – اسلامی فکر کنیم، مهم است. یعنی شما مشاهده کنید که در آلمان هم در اقتصاد خود عدالت محوری دارند، انواع بیمهxadها را دارند، بازنشسه ای بالای 60 سال ندارند که تحت پوشش بیمه نباشد، .. خیلی هم ممکن است که فراتر از این باشند. بنابراین وجه ممیزه ما این 5 عبارت نیست، مدل یا الگوی تحقق آن مهم است، الگوی درونxadزایی، برونxadگرایی است که میxadتوانیم بگوییم ما یک الگویی برای خودمان داریم یا بگوییم که جمع اینها با چه الگویی محقق میxadشود. به نظرم با آن 5 محور گرچه میxadتوان برخی موارد از لایحه برنامه ششم را نقد کرد، اما خیلی هم منصفانه نیست؛ چرا که میxadتوان در برخی دیگر از موارد هم از آن دفاع کرد.

سوال: رهبر معظم انقلاب فرمودند که تمام برنامهxadهای اقتصادی دولت، حتی برنامه ششم و بودجه سالانه دولت باید براساس اقتصاد مقاومتی شکل بگیرد. در واقع نه تنها مخالفت نداشته باشد، بلکه باید منطق هم با اقتصاد مقاومتی باشد. در حال حاضر هم میxadتوان گفت که70 % از محتوای برنامه ششم، جدا از اینکه در اجرا میxadتواند دست مجری را باز بگذارد، صورت گرفته به گونهxadای که میxadتواند به گونهxadای دیگر عمل کند که با اقتصاد مقاومتی انطباق یا ارتباط نداشته باشد؟ دوم اینکه آیا اقتصاد مقاومتی میxadتواند در زمانی که اقتصاد کشور چه در حوزه داخلی و چه خارجی دچار نوسانات میxadشود، کمک کند؟ آیا این برنامه ششم میxadتواند ما را در مقاطع حساس کمک کند؟ چرا و چگونه؟ آیا این برنامه میxadتواند کشور را از شرایط رکود اقتصادی هدایت و به سمت حمایتxadهای داخلی و اتکا به درون کشور کمک کند؟

سوال: اگر با همین ساختاری که برنامه نوشته شده بخواهیم پیش برویم و بخواهیم مواردی را که کمرنگ است احصاء کنیم، به نظر بنده با این نگاه و سیاست کلی که در حال حاضر وجود دارد، نمیxadتواند شرایط را خیلی تغییر دهد، همچنین لطف xadکنید آن قسمتxadهایی که اصطکاک کلی با اقتصاد مقاومتی دارد را بیان کنید.

خاندوزی: دوستان مطرح کردند که برنامه ششم توسعه با اقتصاد مقاومتی منطبق نیست، به نظرم رویکرد حذفی در برنامه ششم جواب نمیxadدهد، چرا که نه تنها از طرف مجلس این برنامه ششم توسعه کنار گذاشته نمیxadشود، بلکه مجلس20 تا 30 محور را هم خودش اضافه میxadکند و در نهایت آن را تصویب میxadکند. چون به وضوح مغایرت صددرصدی با اقتصاد مقاومتی ندارد.

خلاءهای موجود اقتصاد مقاومتی در برنامه ششم توسعه

البته موارد خالی بسیار زیادی در این برنامه ششم توسعه در خصوص اقتصاد مقاومتی هست. مورد اول اینکه مثلاً در اقتصاد مقاومتی لایحه برنامه ششم هیچ صحبتی از تولیدات محصولات کشاورزی و امنیت غذایی و دارویی کشور، قطع وابستگی کشور به نفت به میان نیاورده است. به همین سبب، هیچ کشوری نمیxadتواند در دنیا صحبت از اقتصاد مقاومتی بکند که لااقل در این زمینه پایش محکم شود.

مورد دوم غیر از امنیت دارو و غذا؛ رابطه بودجه دولت با درآمد نفت است که باز هم در کشورهایی که تلاش دارند به سمت مقاومxadسازی اقتصاد پیش بروند و مثل کشور ما وابستگی به نفت دارند؛ اگر این مسئله ادامه پیدا کند، به محض هرگونه خلل که مثلاً مشتریxad نفت را در برخی زمانxadها نخرند، دوباره بودجه کشور در حوزه طرحxadهای عمرانی زیر سوال میxadرود و همه متوقف میxadشود. به گونهxadای که روی برخی مسایل از جمله اشتغال هم تاثیر مستقیم میxadگذارد. در این زمینه هم این 35 ماده مشکل دارد و به آن نپرداخته و روشن نیست و اینکه دولت چگونه میxadخواهد خود را از وابستگی نفت خارج کند، مطلبی بیان نشده است. در حالی که این موضوع در بند 18 سیاستxadهای اقتصاد مقاومتی که قبلاً هم در برنامه چهارم و پنجم توسعه وجود داشت و رهبری هم بر آن تاکید داشتند این بود که بودجه نفت را تنها در پروژهxadهای عمرانی خرج کنید که مردم چندین سال از آن بهره گیرند. در واقع آنچه که در سیاستxadهای اقتصاد مقاومتی بیان شده، قطع وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی است. این مسئله بدان معنی است که در بودجهxadهای عمرانی و جاری هم باید به جایی برسیم که این پول نفت دیگر در پروژهxadهای عمرانی هم استفاده نشود، به طوری که اگر خواستیم از این پول استفاده کنیم و اگر نخواستیم هم ضرری به کشور وارد نشود که این خود اهرم خوبی در این خصوص است.

مسئله سوم که جای خالی آن در لایحه ششم توسعه وجود دارد و با اقتصاد مقاومتی در ارتباط است، مسئله ثبات اقتصادی و تورم است. خیلی جالب است که باز در لایحه هیچ اشاره صریحی که دولت چگونه میxadخواهد در این خصوص برنامهxadریزی کند، وجود ندارد.

جالب است که بدانید که در بسیاری از کشورها برنامهxadهای دولتxadها در خصوص تورم اصلاً 5 ساله نیست. برخی از کشورها فصل به فصل و در برخی دیگر از کشورها هم ماه به ماه هدفxadگذاری تورمی خود را اعلام میxadکنند و بیان میxadکنند که تلاش میxadکنیم که تا 3 ماه آینده، تورم کشورمان از 5/3 درصد بالاتر نرود؛ به همین سبب بانک مرکزی تمام تلاش خود را میxadکند تا روی این هدف زوم شود تا این مسئله محقق شود. اما در کشور ما متاسفانه حتی سال به سال هم این هدفxadگذاری انجام نمیxadشود و به عنوان مثال در اول فروردین امسال به مردم بیان شود که امسال تورم را به زیر 9% میxadرسانیم و آن را تا انتهای نگه میxadداریم چرا که این موضوع خود سیگنال بزرگی است چرا که امنیت اقتصادی را با خود به همراه میxadآورد که در حوزه داخلی، فردی که میxadخواهد ملکی بخرد یا فعالیت اقتصادی در سال داشته باشد اطلاع از میزان تورم را میxadتواند داشته باشد و در حوزه بین المللی هم به سرمایهxadگذارهای خارجی سیگنال میxadدهد که دولت متعهدی در کشور وجود دارد که میxadتواند تورم را کنترل کند و دیگر نیاز نیست که ما به سرمایهxadگذار خارجی التماس کنیم که بیایید در کشور سرمایهxadگذاری کنید و با این مسئله هم بدهی را کنترل میxadکند و هم یک انضباط قابل پیشxadبینی در کشور بوجود میxadآید که این خود برای سرمایهxadگذار خارجی حایز اهمیت است. اگر این ثبات اقتصادی در کشور برقرار شود، تمام آن سیگنالxadهای بزرگ و مهم هم در کشور ایجاد میxadشود. در حال حاضر دولت بیان میxadکند که تورم 10-9 رسیده است که با این رقم ما در هنوز جزو 15-10 کشوری هستیم که بالاترین تورم داریم.

متاسفانه در سیاستxadهای کلی برنامه ششم که ابلاغ شده، هیچ اسمی از مسئله تورم و ثبات اقتصادی به میان نیامده است، البته در حال حاضر وضعیت کنونی ما نسبت به 30-20 گذشته خوب است، اما مهم این است که دولت تلاش کند تا هر ساله این تعهد خود را تصریح کند.

یکی از این استلزامات این است که وقتی دولت پول کسر میxadآورد به بانک مرکزی فشار وارد میxadکند که شما به دولت کمک کنید و آن را برای دولت تامین کنید. بانک مرکزی هم زمانی که تحت فشار دولت قرار میxadگیرد، مجبور میxadشود که پول زیادی را در اختیار مردم قرار دهد که خود این امر موجب افزایش تورم میxadشود و اولین بی ثباتی اقتصادی و تورم بوجود میxadآید.

مسئله چهارم این است که، قاعده مالی دولت در نه تنها در این برنامه که در هیچ برنامه ای دیده نشده است.